5Aby małżeństwo mogło skorzystać z prawa do separacji bez procesu sądowego, potrzebna jest zgoda obu stron. Małżeństwo nie może też mieć wspólnych małoletnich dzieci. Ponadto, gdy w małżeństwie nastąpił zupełny rozkład pożycia i kiedy orzeczenie separacji nie będzie stało w sprzeczności z zasadami współżycia społecznego. Jest to postępowanie uproszczone. Jednak separacja może zostać też orzeczona w postępowaniu sądowym zwanym spornym. Dzieje się tak, gdy jedna ze stron nie zgadza się z zaproponowaną przez drugą stronę separacją. Postępowanie w takich sprawach prowadzi sąd okręgowy, a kończy się ono nie typowym wyrokiem, ale postanowieniem o orzeczeniu separacji. Jest to postępowanie mniej kosztowne, krótsze i prostsze niż w przypadku rozwodu, dlatego coraz więcej par korzysta z takiej możliwości.